INTERCYZA MAŁŻEŃSKA – NIEZBĘDNE UŁATWIENIE CZY OZNAKA NIEUFNOŚCI?

0

Zawarcie związku małżeńskiego pociąga za sobą określone skutki prawne. Pomiędzy małżonkami powstaje wspólny majątek, prawo dziedziczenia z ustawy, władza rodzicielska nad wspólnymi dziećmi, ale także odpowiedzialność za długi. Dlatego, zanim wypowie się sakramentalne „tak”, warto zaplanować nie tylko uroczystość ślubną, ale także zastanowić się nad tym, jak ma wyglądać wspólne życie po ślubie.

Wspólność majątkowa jest przypisaną małżeństwu jego cechą ustrojową. Stąd też ustanowienie rozdzielności majątkowej może nastąpić tylko w określonych okolicznościach. Co jednak ważne, rozdzielność majątkowa może być ustanowiona w każdej chwili, zarówno przed zawarciem małżeństwa, jak i w trakcie jego trwania.

Komu potrzebna jest intercyza?

Ustanowienie rozdzielności majątkowej jest korzystne dla małżonków, którym zależy na zachowaniu majątku zgromadzonego wspólnie po zawarciu małżeństwa. Majątek bowiem, który małżonkowie nabyli przed wstąpieniem w związek małżeński zawsze wchodzi do ich majątku odrębnego i dla jego zachowania spisywanie intercyzy nie jest konieczne.

Business people discussing a contract

Rozdzielność majątkową, potocznie zwaną intercyzą, można ustanowić na mocy umowy sporządzonej w formie aktu notarialnego. Od daty jej zawarcia każdy z małżonków zachowuje majątek nabyty przed zawarciem umowy, który należy do ich majątków odrębnych. Umowna rozdzielność ustawowa nie działa jednak wstecz, a obowiązuje od chwili jej zawarcia lub późniejszego terminu oznaczonego w umowie. Należy zatem pamiętać, że rozdzielność nie jest skuteczna co do wierzytelności powstałych przed zawarciem umowy. Natomiast w stosunku do wierzytelności powstałych po jej ustanowieniu jest skuteczna tylko wówczas, gdy wierzyciel wiedział o zawarciu i rodzaju umowy. Dlatego też większa jest skuteczność wyroku sądu ustanawiającego rozdzielność majątkową.

Gdy pożycie małżeńskie nie układa się prawidłowo, często dotyczy to również spraw majątkowych. Okazuje się wówczas, że wspólność majątkowa jest dla któregoś z małżonków niekorzystna. Taka sytuacja zachodzi w szczególności wówczas, gdy małżonkowie rozstali się w sposób nieformalny, to znaczy bez orzeczonego rozwodu lub separacji.

Co jednak może zrobić małżonek, który widzi potrzebę ustanowienia rozdzielności majątkowej, lecz sprzeciwia się temu drugi z małżonków?

W takim przypadku małżonek może wnieść do sądu pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej. Kwestię tę reguluje art. 52 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który mówi: „Z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej”. Z przepisu tego wynika jednak, że ustanowienie sądowej rozdzielności majątkowej nie jest automatyczne. W każdej sprawie bowiem sąd wnikliwie bada, czy zachodzą „ważne powody” do ustanowienia rozdzielności majątkowej. Najczęściej takim powodem jest separacja faktyczna małżonków, która dodatkowo skutkuje nieporozumieniami i brakiem możliwości wspólnego zarządzania majątkiem wspólnym. Dostatecznym powodem jest też sytuacja, w której małżonek ma podstawy do domagania się rozwodu.

W wyjątkowych wypadkach sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia powództwa w szczególności, jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu (art. 52 § 2 Kro). Zniesienie wspólności majątkowej z datą wsteczną jest możliwe, o ile w tej dacie istniały już ważne powody zniesienia wspólności – separacja małżonków, brak współdziałania i zgody w prowadzeniu działalności gospodarczej, występujące sprzeczności interesów (wyrok SN z dnia 4 czerwca 2004 r. III CK 126/2003 Lex Polonica nr 367846).

W rozdzielności majątkowej brak jest majątku wspólnego, występują jedynie dwa odrębne majątki małżonków. Nie oznacza to jednak, że małżonkowie nie mogą wspólnie nabywać praw na zasadzie współwłasności. Oczywiście jest to możliwe i w takich sytuacjach stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o współwłasności ułamkowej. Ustanowienie rozdzielności majątkowej umożliwia natomiast każdemu z małżonków samodzielne i swobodne pomnażanie swojego majątku oraz zarządzanie nim. Od tej pory małżonek nie może sprzeciwiać się rozporządzeniom w stosunku do składników majątku odrębnego dokonywanym przez drugiego z małżonków. Nie ma także obowiązku informowania drugiego małżonka o stanie majątku ani też zaciąganych zobowiązaniach. Co jednak istotne, rozdzielność majątkowa nie ma wpływu na zasady dziedziczenia ustawowego.

Ustanowienie rozdzielności majątkowej jest dobrym rozwiązaniem, gdy żona i mąż pracują zawodowo i mają porównywalne zarobki. W innym przypadku jedna ze stron może być poszkodowana. Jeśli jeden z małżonków nie pracuje zawodowo lub osiąga niskie zarobki, wzbogacać będzie się tylko współmałżonek. W takim wypadku korzystniejsze będzie ustanowienie rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków. Dopiero z ustaniem małżeństwa lub w przypadku ponownego ustalenia wspólności, dorobek małżonków zostanie wyrównany.

Warto również pamiętać, że umowę majątkową małżeńską można w każdym czasie zmienić albo rozwiązać. Gdy rozwiązanie następuje w czasie trwania małżeństwa, wówczas znów powstaje między małżonkami wspólność ustawowa.

adwokat, członek Izby Adwokackiej w Warszawie, mediator Centrum Mediacyjnego przy Naczelnej Radzie Adwokackiej.

Zostaw komentarz


CAPTCHA Image
Reload Image